Człowiek zaczyna nabierać trudnej umiejętności, jaką jest komunikacja już od momentu przyjścia na świat. Jednak doskonalimy ją do końca życia, starając się porozumieć ze społeczeństwem. Możliwe jest to dzięki rozwojowi mowy.

Dzięki mowie jesteśmy w stanie porozumieć się ze sobą. Dziecko musi nauczyć się tej trudnej sztuki, która zajmuje mu czas od urodzenia, aż do siódmego roku życia.

Nauka mowy jest nieodzownie związana ze słyszeniem. Prawidłowy słuch umożliwia rozwój mowy zgodnie z normami, w okresie „złotego wieku”, czyli od 0 do 3 roku życia.

Zgodnie z wytycznymi, jakie podaje L. Karczmarek mowa powinna rozwijać się zgodnie z następującymi etapami:

• pierwszy pojawia się okres melodii i obejmuje czas od urodzenia do 1 roku życia,
• następny jest okres wyrazu, który powinien pojawić się pomiędzy 1 a 2 rokiem życia,
• okres zdania obejmuje 2 – 3 rok życia,
• ostatni kształtuje się okres swoistej mowy dziecięcej, bo pomiędzy 3, a 6/7 rokiem życia.

Podobnie jak z uwagą obserwujemy słuch malucha, tak samo musimy bacznie przyglądać się poczynaniom dziecka w rozwoju mowy.

Nasza pociecha pomiędzy 0 – 1 r. ż. powinna próbować „porozumiewać się” z nami za pomocą krzyku. Dziecko w momencie, kiedy jest głodne, ma mokro bądź „czegoś mu brakuje” reaguje krzykiem i płaczem. Następnie maluch ćwiczy narząd artykulacyjny za pomocą głużenia, które pojawia się pomiędzy 2, a 3 miesiącem życia i stanowi mimowolne wydawanie dźwięków. Tuż po głużeniu następuje kolejny podetap tj.: gaworzenie (6/7 miesiąc życia) jest już znacznie bardziej złożone i polega na naśladowaniu przez dziecko zasłyszanych dźwięków. Pod koniec 1 roku życia dziecko wypowiada pierwsze słowa: „mama”, „baba”. Wypełnia proste polecenia rodziców. [Okres melodii, wg L. Karczmarka].

Dziecko pomiędzy 1, a 2 rokiem życia potrafi wypowiadać coraz więcej słów, a w dodatku jego słownik bierny czyli rozumienie nowych wyrazów, sformułowań wzrasta. Potrafi wykonać bardziej złożone polecenia. Na koniec tego etapu wymawia już 200 – 500 słów. [Okres wyrazu, wg L. Karczmarka].

Kolejny etap obejmuje wiek 2/3 lat. Oczywiście również w tym okresie dziecko poszerza swoje rozumienie i nazywanie, bo pod koniec tego czasu (36 miesiąc) używa ok. 1000 słów. Maluch zna już wszystkie głoski, ale czasem problem sprawia ich wymawianie. Wypowiada proste zdania, na początku tylko twierdzące, ale z czasem pojawiają się również pytające i rozkazujące. [Okres zdania, wg L. Karczmarka].

Ostatnim etapem jest okres swoistej mowy dziecięcej, który obejmuje okres od 3 do 6/7 roku życia. Jest to etap, który pojawia się już po „złotym wieku” rozwoju mowy, zatem w tym czasie mowa jest już w dużym stopniu ukształtowana. Teraz dziecko ma za zadanie poznawać nowe wyrazy, tworzyć zlepki wyrazowe (nowotwory), wypowiadać głoski prawidłowo, już bez zamienników (na przełomie 5/6 roku życia), używać zdań kilkuwyrazowych, spełniać polecenia, wypowiadać się (krótkie opowiadania, np. o tym, co wydarzyło się w przedszkolu), powinno chętnie i dużo mówić, zadawać pytania. [Okres swoistej mowy dziecięcej, wg L.Kaczmarka].
Obserwujmy poczynania naszego dziecka w rozwoju mowy, jeśli zauważymy jakieś nieprawidłowości warto udać się do specjalisty, bowiem przyczyn opóźnienia rozwoju mowy może być wiele. Szybka reakcja to, także zapewnienie natychmiastowej pomocy naszemu dziecku.

Anna Gad